Tentoonstelling: Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers

Het Amsterdam Museum presenteert vanaf donderdag 9 april 2020 een tentoonstelling over bier, al eeuwenlang de brandstof van Amsterdam. Veel Amsterdamse burgemeesters waren brouwers, brouwerijen als Heineken zijn er ooit begonnen en vandaag de dag telt de stad maar liefst 45 bierbrouwerijen. In Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers komt de bezoeker alles te weten over de hoofdstedelijke biergeschiedenis, inclusief bredere context en kritische terzijdes. Aan de hand van cultuurhistorische voorwerpen, zowel hedendaagse als oude kunst en archeologische topstukken wordt verteld over het brouwproces, de beeldvorming rondom bier en de cafécultuur die sinds de 17e eeuw is ontstaan. Bezoekers kunnen na afloop in het museumcafé genieten van een speciaal Amsterdam Museum-biertje. De tentoonstelling is te zien tot en met 6 september 2020.

Een selectie van door Amsterdamse brouwerijen gebrouwen bieren in fles
© Amsterdam Museum

Achterstevoren door de bierhistorie

In de lijstjes van ‘biersteden van Europa’ staat Amsterdam steevast in de top-5. De stad telt meer dan 45 brouwerijen en dat aantal groeit nog steeds. Net als het aantal gespecialiseerde biercafé’s. De ontwikkeling van de hedendaagse Amsterdamse biercultuur is zo snel gegaan dat gesproken kan worden van een revolutie. Maar ze is niet zomaar uit de lucht komen vallen. In de tentoonstelling wordt de bezoeker vanuit het heden naar het verleden geleid. Van de recente Craft Beer-revolutie via de industrialisatie en opkomst van pils eind 19e eeuw naar het laatmiddeleeuwse Amsterdam dat door de import van Duits hoppenbier de basis legt voor het latere handelssucces.

Het is bijzonder dat Amsterdam groot is geworden in bier omdat Amsterdam brak water had. Geen ideaal ingrediënt voor bier.

Brouwproces en ingrediënten

Er bestaan wereldwijd zo’n 400 verschillende biersoorten. Hun smaak verschilt maar ze worden allemaal gemaakt volgens hetzelfde procedé. Dit wordt uit de doeken gedaan aan de hand van historische objecten als korenmaten, bottelmachines, een moutkar, microscopische preparaten en hoparoma’s. Daarnaast vertellen hedendaagse brouwers over hun invulling van het millennia-oude beroep van bierbrouwer. Zo maakt Brouwerij de Prael bier van regenwater en bewerkt biologische brouwerij Troost geredde aardappelen tot Pieperbier.

Veel hedendaagse brouwers voegen extra ingrediënten toe aan hun bier. Van koriander en sinaasappelschillen tot zeewier en pruimen.

Over de Amstel en via het IJ

Per slee, schip, paard en wagen en later gemotoriseerde voertuigen is bier door de eeuwen heen vervoerd van brouwerij naar consument. Om die laatste tot aanschaf te verleiden spendeerden brouwers traditioneel veel geld aan affiches en advertenties. Aan die reclame-uitingen is ook af te lezen hoe de beeldvorming rond bier door de tijd heen veranderde. Zo laat een aantal seksistisch te interpreteren vrouwonvriendelijke reclames bezoekers zien dat bier in de 20e eeuw sterk werd neergezet als mannendrank.

In de Tweede Wereldoorlog ontstond er een tekort aan allerlei grondstoffen. Gerst ging op rantsoen en het bier werd steeds slapper. In 1949 zakte de jaarlijkse bierconsumptie naar een historisch minpunt. Om het vertrouwen te herstellen en de bierconsumptie te stimuleren organiseerden brouwers in 1949 een gezamenlijke campagne met de slogan: ‘Het bier is weer best’.

Bier bewust

In de middeleeuwen dronk iedereen bier: mannen, vrouwen, kinderen en bejaarden. Bier was goed tegen bloedarmoede en een zwakke maag en zieken werden er alleen maar beter van. Tot begin 20e eeuw had bier een vrij onschuldig imago. Het werd zelfs ingezet in de strijd tegen alcoholisme als alternatief voor jenever. Maar tegenwoordig wordt er heel anders gedacht over de impact die alcoholconsumptie heeft op gezondheid, verkeersveiligheid en relaties. In de tentoonstelling Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers is een zaal gewijd aan de schaduwkanten van de bierindustrie.

Er bestaat een protestbier dat is vernoemd naar voormalig-minister Halbe Zijlstra van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap die in 2011 ruim 200 miljoen euro bezuinigde op de kunstsector. Kunstenaar Teun Castelein ontwikkelde het bier samen met Henriette Walle van de buitenbrouwerij uit Amsterdam. De winst van de verkoop wordt gebruikt om kunstprojecten te subsidiëren.

Nog eentje dan – het café

In 1806 telde Amsterdam 1793 etablissementen die worden aangeduid als tapperij of bierhuis. En nog steeds wemelt het in de stad van de bruine kroegen, themacafés, kroegen voor specifieke doelgroepen als LHBTIQ+-ers, vrouwen of studenten, karaokebars en podiumcafés, après-ski- hutten en feestcafés. Een biertentoonstelling zonder een café is niet af. En daar horen ook de sporen bij die de cafécultuur heeft achtergelaten in de kunst. Van Gabriël Metsu’s 17e-eeuwse portret van een oude drinker tot Gijs Assmann’s hedendaagse vanitas-sculpturen met bierflesjes. Een 17e-eeuws stilleven met een met bier gevuld pasglas van Janz. Van de Velde is voor de tentoonstelling gereconstrueerd met archeologische vondsten uit Amsterdamse bodem.

Het oudste café van Amsterdam is 414 jaar oud. Het schijnt dat Piet Hein likeurstokerij en dranklokaal De Druif op het Rapenburgerplein beschouwde als zijn stamkroeg.

Bezige brouwers

Amsterdam bruist van de brouwactiviteiten. In de tentoonstelling Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers maakt de bezoeker kennis met vele bekende én minder-bekende lokale brouwers als De Prael, Kleiburg, Mokums Mout, Walhalla, Zuidas Bier, Bruut, Gebrouwen door Vrouwen, Brouwerij ‘t IJ, Oedipus en uiteraard grote speler Heineken.

In 1980 waren er in heel Nederland nog maar 15 brouwerijen over. Vandaag de dag telt alleen Amsterdam al 45 geregistreerde brouwerijen.

Evenementen

Tijdens de looptijd van de tentoonstelling organiseert het Amsterdam Museum diverse activiteiten rondom bier en brouwers. Zo worden er lezingen gegeven over onder andere alcoholarm brouwen, lanceert Gebrouwen door Vrouwen het boek ‘Van brouwhobby tot succesvol biermerk’ en worden er bierproeverijen onder leiding van biersommeliers aangeboden.

Eigen biertje

In het historische pand van het Amsterdam Museum aan de Kalverstraat werd ten tijde dat er een klooster en later burgerweeshuis zat al eigen bier gebrouwen. Het Amsterdam Museum brengt bij de tentoonstelling nu opnieuw een eigen bier uit dat gekocht kan worden in de museumwinkel en in het museumcafé. Het museum doopt het New England IPA bier van Brouwerij Troost om tot hét bier van het Amsterdam Museum. Het Amsterdam Museum-biertje, met een limited-edition-vormgeving ontworpen door ontwerpbureau Thonik, wordt aangeboden in blik omdat blik duurzamer is én beter voor de houdbaarheid van het bier.

De tentoonstelling Bier. Amsterdam stad van bier en brouwers is te zien vanaf donderdag 9 april tot en met zondag 6 september 2020. De tentoonstelling is samengesteld door gastcuratoren Irma Enklaar en Edo Dijksterhuis. Dijksterhuis schreef diverse boeken over bier en brouwers. 

Nederlandsebiercultuur.nl bestaat 3 jaar

Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur (SENB), die begin 2017 is opgericht, bestaat op 17 februari 2020 alweer drie jaar. In die drie jaar zagen de vrijwilligers van de stichting hoe in Nederland het aantal bierbrouwerijen steeg naar 736. Op de website www.nederlandsebiercultuur.nl maakt deze stichting het rijke verleden en de prachtige toekomst van de Nederlandse biercultuur voor een breed publiek toegankelijk. De website toont betrouwbare informatie over brouwerijen vanaf 1921.

De groei van het aantal brouwerijen in Nederland is opmerkelijk. Begin jaren ’80 zat de biercultuur in Nederland qua aantal op een dieptepunt met 16 brouwerijen. Twintig jaar later in 2000 was het aantal langzaam gegroeid naar 68. Pas de laatste zeventien jaar is de groei explosief geworden: In 2007 werd het aantal van 100 brouwerijen gepasseerd; in 2013 gingen we voorbij de 200-grens; in 2015 groeide de bierwereld naar 400 brouwerijen; in augustus 2017 werd de magische grens van 500 brouwerijen in ons land gepasseerd. In 2018 waren er 719 en eind 2019 stond de teller op 732. Op dit moment zijn er dus 736 brouwerijen in Nederland, maar voor het eerst is er een afvlakking te zien in de groei van het aantal brouwerijen.

Jan Ausems, voorzitter van SENB: “Op de website van onze stichting is die ontwikkeling mooi te volgen. Nederlandsebiercultuur.nl, de website van de Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur, geeft niet alleen alle info over de lange of korte historie van de Nederlandse brouwerijen, je ziet er bijvoorbeeld ook het overzicht per provincie, per gemeente en het overzicht op jaartal. De groei van het aantal brouwerijen wordt weergegeven in een fraaie grafiek. Sinds kort kun je ook een selectie maken van een bepaald jaar zodat je de situatie van dat moment kunt bekijken; hoeveel brouwerijen en brouwerijhuurders bestonden er in dat jaar.”

De Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur is drie jaar geleden ontstaan vanuit een groot aantal privé-initiatieven waarvan vrijwilligers daarachter de samenwerking hebben gezocht. Ieder was op zijn manier bezig met het verzamelen van allerlei informatie, waardoor er ook veel dubbel werk werd gedaan. Bovendien werd met de sterke groei van het aantal brouwerijen het bijhouden van alle afzonderlijke websites en databases steeds meer werk. Nu is er alweer drie jaar een grote gemeenschappelijke database van waaruit ook de website nederlandsebiercultuur.nl gevuld wordt.

Drukbezochte website met blogs

De website www.nederlandsebiercultuur.nl is drukbezocht en wordt niet alleen door bierliefhebbers geraadpleegd. De website wordt ook door de media bezocht om gegevens op te halen over de bierwereld in Nederland. Op verzoek kunnen voor media maatwerkvragen worden beantwoord, bijvoorbeeld wanneer bepaalde analyses uit de database moeten worden gemaakt. Verder is de website erg interessant vanwege de maandelijkse blogs van vier gerenommeerde bierschrijvers: Marco Daane, Rick Kempen, Henri Reuchlin en Raymond van der Laan. Op de site staan ook alle bierfestivals in Nederland beschreven en je vindt er een bierkaart met een overzicht van alle Nederlandse brouwerijen die je kunt bezoeken, als ook biercafés, restaurants, slijterijen, (bier)musea en bierevenementen die interessant zijn voor de bierliefhebber om te bezoeken.

Over SENB De Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur is een initiatief van Cambrinus.nl (Jan Ausems, voorzitter en Ton van Opstal), Pinkgron.nl (Harry Pinkster, secretaris), De Bierverbinding (Frans Ruiter, penningmeester en Ron Rabouw), Bieretiketten.nl (Rudi Bakker, bestuurslid) en Birdy Publishing (Fedor Vogel, bestuurslid) in samenwerking met Nederlandse Brouwers (vereniging van Nederlandse brouwers, met Lucie Wigboldus als afgevaardigd bestuurslid) en CRAFT (vereniging van Nederlandse onafhankelijke brouwers, met Jakob Melessen als afgevaardigd bestuurslid). Het doel van deze Stichting is om het erfgoed van de Nederlandse biercultuur te beschrijven, te behouden en te promoten. Als onafhankelijke informatiebron bundelt de stichting de kennis van bierbrouwers, biersommeliers, bierschrijvers, bierverzamelaars en bierliefhebbers in haar website www.nederlandsebiercultuur.nl.

Bierprijs blijft maar stijgen

[Bron: RTL Nieuws, EditieNL, 21 januari 2019]

Een glas bier gaat drie euro kosten. Dat blijkt uit cijfers van horecavakblad Misset Horeca die de prijzen van een fust of tank bier van de laatste jaren op een rij zette. Sinds 2006 is bier in een café 75 procent duurder geworden. Wie goedkoper bier wil drinken, moet goed zoeken.

Dit jaar kan je op een avondje uit zomaar drie euro moeten afrekenen voor pils van de bekendste brouwers van Nederland. Volgens de Koninklijke Horeca Nederland kunnen kroegbazen er niets aan doen: prijzen van bierleveranciers die stijgen en daarnaast moeten cafés en restaurants ook steeds meer betalen voor energie, het pand en hun personeel.

Prijsverschil tussen bier in de kroeg en supermarkt steeds groter
Wie daar aan wil ontkomen, moet volgens biersommelier Frans Ruiter wat huiswerk doen voor hij naar de toog gaat. “Er zijn best wel cafés te vinden die een redelijke prijs vragen. Op het platteland betaal je vaak minder dan in de stad. Op toeristische plekken ligt de prijs nog hoger dan in een rustigere wijk. Duitse bieren zijn over het algemeen goedkoper en kijk ook altijd of de kroeg waar je zit regionaal bier op de kaart heeft staan.”

Regionaal fust goedkoper
Regionaal bier zou volgens Ruiter goedkoper moeten zijn. “Je betaalt dan niet voor de transportkosten.” Alfa in Limburg, Budels in Brabant en Princen in Noord-Holland zijn een aantal voorbeelden. Die laatste brouwer werd zelfs opgericht vanwege de hoge bierprijzen die bijvoorbeeld Heineken, Bavaria of Grolsch rekenen, zegt Ronald Blaauboer tegen Editie NL.
“We willen tegen de grote jongens ingaan die maar blijven verhogen. We hebben geen duur marketingapparaat.” Blaauboer claimt dat een fust van Princen daardoor zo’n vijftig euro goedkoper is dan van een landelijk bekende brouwer. “Onze adviesprijs voor een glas bier is twee euro, maar uiteindelijk is het aan de ondernemer.”

Gast wil bekend merk
Toch kiezen veel horecaondernemers daar niet voor, weet Robèr Willemsen als voorzitter van de KHN en eigenaar van meerdere bars in Rotterdam en Berkel en Rodenrijs. “Grote biermerken zijn bekender, daar vragen gasten om. En als je eenmaal een contract of lening met zo’n grote brouwer hebt, kom je daar niet zomaar onderuit.”

Is de prijs voor het pilsje buiten de deur dus toch te gortig? “Dan moet je thuis maar bier drinken”, raadt biersommelier Ruiter aan. De prijzen van een krat bier in de supermarkt zijn de laatste tien jaar namelijk veel minder gestegen dan de prijzen in de horeca.

De gemiddelde pilsprijs van een 50-literfust van de grote brouwers, van 2006 tot en met 2019. *Misset Horeca heeft over het jaar 2010 geen cijfers.
[Foto/bron: Misset Horeca]



Het grootste overdekte speciaalbierfestival van de Benelux komt wederom naar Breda!

Na een fantastische eerste editie van het Hop On Hop Off Festival keert het grootste speciaalbier en foodtruckfestival van de Benelux terug naar Breda. Op 5, 6 en 7 april 2019 zal de Kunstijsbaan van Breda omgetoverd worden tot het walhalla voor speciaalbierliefhebbers en foodtruckfans!. Met 60 unieke brouwerijen uit binnen en buitenland die meer dan 400 verschillende speciaalbieren meenemen zal er genoeg te proeven zijn. Ook zal dan het festivalbier gelanceerd gaan worden: Hop On Saison!

Bij heerlijk bier hoort natuurlijk goed eten. 25 foodtrucks nemen hun lekkerste gerechten mee. Met livemuziek, theater, masterclasses, foodpairing en entertainment brengt het Hop On Hop Off Festival een mix van eten, drinken en gezelligheid naar de ruim 16.000m2 van de Kunstijsbaan. Natuurlijk is er ook aan de kinderen gedacht met diverse activeiten zoals kleuren, schminken, knutselen en een springkussen. Al met al genoeg te beleven voor jong en oud.

Hoe je er komt?Wij raden iedereen aan om op de fiets te komen, er is een speciale 076-Fietst fietsenstalling aanwezig. Behalve openbaar vervoer zal er een extra pendelbus rijden tussen Breda station en de Kunstijsbaan. Ook aan de BOB is gedacht. Bij onze speciale Hop&Bob barren kun je altijd terecht voor een glaasje fris of alcoholvrij bier.

Wat zijn de kosten?

Entree is gratis! Je moet alleen een speciaal proefglas aanschaffen waar je je bier in kunt doen. Een instapkaart kost 15 euro en bestaat uit het proefglas,  3 strippen (3 muntjes t.w.v. €2,50 per muntje) en het festival programmaboekje. Instapkaart en extra strippen kun je vooraf kopen, maar ook tijdens het festival zelf.

Openingstijden Hop On Hop Off Festival 2019
Vrijdag 5 april:        16.00 – 23.00 uur.
Zaterdag 6 april:      13.00 – 23.00 uur.
Zondag 7 april:        13.00 – 21.00 uur.

Ga voor meer informatie naar:

www.hoponhopofffestival.com
www.facebook.com/HopOnHopOffFestival/
www.instagram.com/hoponhopoff_festival/

Donatie Heilooër Limmer Bokkentocht aan Let Sunn Shine

Frans Ruiter namens de organisatie met Sunn en haar moeder Saskia Dekker.

De Heilooër Limmer Bokkentocht was afgelopen herfsteditie een daverend succes. Mede vanwege het prachtige weer was er een record aan deelnemers! Lees meer

Wispe start crowdfunding op hoogtepunt verbouwing Laurentiuskerk

Weesp – Op 8 november, precies twee jaar na de grote brand, wordt de nieuwe spits weer op de toren van de Laurentiuskerk geplaatst. Een spectaculair moment dat Wispe aangrijpt om hun crowdfundingcampagne te lanceren voor een bierbrouwerij.

Lees meer

Geniet & Geef breekt record – hoogste opbrengst ooit

De jaarlijkse actie Geniet & Geef, de beste brouwers voor het goede doel, kent in 2018 een recordopbrengst van maar liefst € 122.150. Sinds de start in 2012 heeft Geniet & Geef nu meer dan € 500.000 opgebracht. Lees meer

Café de Werf wint regionale Biertapwedstrijd

Op 22 oktober streden 26 barmannen en barvrouwen om de titel beste biertapper 2018 van Alkmaar en omstreken. Peter van Westen van Café de Werf in Egmond aan Zee mocht zich na drie taprondes als winnaar kwalificeren op de Alkmaarse Drafbaan. Peter vertegenwoordigt begin januari de regio Alkmaar tijdens de landelijke finale in de Amsterdamse Rai.

Lees meer